Mesmer & Mesmerise & Mesmerisme: een levend organisme!
Mesmerise is een naam, een zelfstandig naamwoord en een werkwoord. Als werkwoord betekent 'to mesmerize' het biologeren, veranderen, verbazen of magnetiseren. Afgeleid van de naam van Franz Anton Mesmer, de Zwitserse arts en geleerde die leefde van 1734 tot 5 maart 1815 en zijn opmerkelijke, verbazingwekkende en vooral onrustige leven. Als zelfstandig naamwoord 'Mesmerisme' is het een verzamelwoord voor het 'dierlijk magnetisme' en Mesmerise is de naam van de training die de ideeën van Mesmer wil concretiseren en uitdragen.
Mesmer was een innemende en zelfbewuste persoonlijkheid met als voornaamste doel te zoeken naar de natuurlijke oorzaken van ziekte en genezing bij de mens. Als onder andere arts en natuurkundige een op het lijf geschreven zoektocht. De invloed van de werking van de planeten achtte hij een onderdeel van de geneeskunde. Volgens Mesmer kon het niet anders dan dat er een altijd aanwezige en alles doordringende fijnstoffelijke kracht bestaat die, net als bij eb en vloed, getijden in het menselijk lichaam veroorzaken. Hij besteedde (weer) aandacht aan deze natuurlijke beweging. Daarnaast ontdekte hij de werking van magneten als tegenhangers van de natuurlijke magneten, de zon, de maan, de aarde en de planeten. Deze 'kunstmagneten' werden gebruikt om kunstmatige eb en vloed in het lichaam te veroorzaken om de harmonie te herstellen door strijkende bewegingen, hetzij met de handen of met behulp van magneten, langs het lichaam te maken. Verstoringen in het lichaam manifesteerden zich na de 'behandeling' in de vorm van 'crises' waarna deze oplosten en de patiënt genas of zich minimaal beter voelde. Hij zag de crises als helend aspect. Het 'dierlijk magnetisme' werd geboren. De effecten bleven niet uit en wie in die tijd meetelde liet zich 'magnetiseren'. Binnen korte tijd werd Mesmer één van de meest geraadpleegde artsen in Frankrijk, Oostenrijk, Duitsland, België, Nederland en later ook Amerika.
De tijd waarin Mesmer leefde was zeer turbulent. De 18e eeuw was de tijd van de Franse Revolutie, de Verlichting, de slavenhandel en de afschaffing daarvan, de hoven van koningen, prinsen en de adel. Het hofleven vierde hoogtij en Mesmer maakte daar deel van uit, naast zijn werk met gewone burgers die hij voor niets behandelde en zelfs in huis nam. Mesmers succes riep tegelijkertijd kritiek en weerstand op bij de 'reguliere geneeskunde' omdat de wetenschappelijke werking niet voldoende onderbouwd kon worden. Ondanks de roerige tijden en alle tegenstand bleven zijn visie en ervaringen zich verspreiden en vocht hij zich steeds een weg terug in de gevestigde orde. De natuurlijke werking van het magnetisme omschrijft hij zelf als 'de alomvattende wet volgens welke alles wat bestaat zich in verhouding van een wederzijdse invloed bevindt'. Het magnetisme is volgens Mesmer een verbinding van de natuurlijke verhoudingen. De mens beschikt van nature over een energetische fijnstoffelijke en dus organische kracht die via de handen te gebruiken is om de bewegingen in het lichaam te stimuleren.
Hij baarde opzien, kreeg volgers en imitators, werd wat wij nu een 'hype' zouden noemen en werd verheerlijkt en verguisd. Viel en stond weer op, ging de confrontatie aan met gerespecteerde medische colleges, universiteiten en de wetenschap in zijn algemeenheid. Ook werd hij in west Europa en Amerika beroemd en vergeten, reisde veel en sloot zich op, leerde armoe en rijkdom kennen. Een man die de uiterste grenzen in het bestaan opzocht met evenveel vrienden als vijanden. Mesmer ging niets uit de weg maar bovenal, hij gaf niet op. Hij had iets ontdekt wat voor de hele mensheid heilzaam kon zijn en hij was vastbesloten dit wereldkundig te maken.
In de 19e eeuw groeide een hernieuwde mondiale wetenschappelijke belangstelling voor Mesmers leven en werk vanuit wisselende wetenschappelijke invalshoeken. Het magnetisme verschijnt als hoog wetenschappelijk onderwerp binnen de kringen van professoren en wordt beschouwd als uiterst belangrijke aanwinst voor de genezende kunst. Weer werd hij voor een periode aan de vergetelheid ontrukt. Hij was toen 78 jaar en voelde niet meer de behoefte de hatelijke strijd tegen onwetendheid en ongeloof nogmaals aan te gaan. In 1814 trok hij zich definitief terug in zijn geboorteplaats Meersburg. Daar heeft hij nog kunnen genieten van zijn grote liefde voor de muziek, het bespelen van zijn glasharmonica en van de natuur. Een eigenwijze, zeer beminnelijke, erudiet en volhardend mens die zijn tijd ver vooruit was. Een jaar voor zijn dood heeft professor Karl Christian Wolfart Mesmers levenswerk verwoord en voltooide dit in december 1814. Mesmer beschreef dit werk als het architectonische ideaal dat hiermee werkelijkheid werd. Zijn laatste geschrift bevatte het volgende commentaar: 'u hebt de ware geest van mijn leer niet slechts bereikt, maar het in veel opzichten overtroffen'. Hij stierf op 5 maart 1815.
Het beeld van Mesmer verandert langzaam maar zeker. In de 20e eeuw wordt hij steeds meer gezien als een van de medewegbereiders van een aantal vormen van moderne geneeswijzen zoals psychotherapie, psychiatrie en hypnotherapie. Het omgaan met 'natuurlijk magnetisme' is echter in de afgelopen decennia niet veel veranderd. Ook nu nog wordt de materie met dubbele moraal bekeken, je bent voor of tegen. Hardnekkige vooroordelen, onwetendheid maar ook het misbruik van misschien wel de grootste krachtbron van de mens, zijn eigen energie, blokkeren het onderzoek naar en de toepassing van de mogelijkheid om op een natuurlijke manier jezelf in evenwicht te brengen en te houden.
Mesmer herkende als een van de eersten dat ziek zijn een zich niet 'wel'-bevinden, een verstoring van de harmonie tussen lichaam en geest is. Dit is het gebied waar Mesmerise zich mee bezighoudt.